Foto: Crazy Banana

“Non hai droga aínda no mercado que sexa igual que a satisfacción de participar”, di alguén que leva enredado no Hackmeeting dende o 2002 e quere permanecer anónimo. Tampouco hai nomes aos que entrevistar, pero si persoas coas que falar sobre como e por que fai xa doce anos que se repite anualmente a cita de hacktivistas de todo o Estado.

Durante unha fin de semana, ducias de persoas de distinta procedencia pecharanse nun centro social para partillar experiencias e coñecemento arredor das tecnoloxías telemáticas e as súas implicacións sociais e activistas. Non haberá distinción entre organizadores e asistentes; o evento enténdese coma unha rede na que todas participan aportando os seus saberes ou as súas gañas de aprender en cada un dos “nodos” (obradoiros, charlas ou accións) que o compoñen. Pero máis aló destes días, trátase dunha comunidade baseada no desexo de cooperar mutuamente para construir espazos de autonomía tecnolóxica. É dicir, unha aposta colectiva pola autoxestión.

Segundo opina Azalai, un nick que está involucrado dende a edición madrileña do 2002, “o importante son as relacións que se establecen entre todas as participantes”. Das acepcións do verbo ‘hackear’, Azalai quédase coa máis ampla: unha forma de velo mundo coma algo apropiable e modificable por quen o mira “cunha curiosidade insaciable de coñecementos”. Cada hackmeeting é “un paréntese no tempo e no espazo onde todo está por inventar”. Conta Meskio, para quen ésta é a súa oitava participación, que constitúe “unha comunidade non estruturada da que xurdiron moitos proxectos”. Aínda que traballen na rede durante o ano, os encontros son para D1d4c, que se enganchou en Menorca no 2005, “unha experiencia sinérxica e de mutua contaminación imposible de igualar telematicamente.”

Estas sinerxias nacen nos hacklabs que se multiplicaron polos centros sociais a finais dos ‘90 e celebraron o seu primeiro encontro en Barcelona no 2000, a imaxe dunha idea italiana que se estreou en Florencia no 1998. Moito cambou o panorama dende aquela. Segundo Azalai, “o software libre trascendeu os círculos de iniciados e non implica necesariamente unha determinada ideoloxía nin actitude fronte á”. Agora as redes son máis difusas porque hai mapor diversidade de formas de enlace e acción.

Para Meskio, inclúen “dende a hacktivista que adica todo o seu tempo a preparar campañas á hacker que programa software libre sen pensar nas súas implicacións sociais”. A comunidade techie e a hacktivista están máis diferenciadas que hai unha década. Isto obsérvase en certa evolución temática nos nodos, que inclúen menos experimentación técnica e están máis dirixidos a proporcionar ferramentas para a transformación social. En definitiva, menos nerdcore e máis humanware.

Este ano se falaráse das aplicacións de botón gordo”, é dicir, automatismos que fan un traballo sen que o usuario necesite coñecer o seu funcionamento interno. Un exemplo é Loic, o software que utiliza Anonymous para lanzar ataques masivos ás webs. Só hai que instalalo e, efectivamente, facer clic nun botón gordo para participar. O salto ao foco mediático e judicial de Anonymous foi o último paso para que o ciberactivismo se inclúa no repertorio común dos movimientos sociais. No pasado mes de decembro, coas filtracións deWikileaks, o subsecretario de Defensa dos EE UU William Lynn deixouno claro: “O Pentágono recoñeceu formalmente o ciberespacio coma un novo dominio de guerra”. Apenas unha semana despois a Lei Sinde foi temporalmente freada no Parlamento español. A presión na Internet conseguir impregnar o debate político e mediático. A confluencia de correntes de opinión como Non lles votes co movemento 15M non pasa desapercibida para ninguén que observara os carteis geeks e as máscaras de V de Vendetta nas prazas. Un proceso paralelo á superación das fronteiras entre tecnófobos e tecnófilos nos movementos sociais, en favor dunha utilización máis transversal, crítica e práctica.

Con todo isto aumenta a dispersión, segundo valora D1d4c, “existen infinidade de novas frontes e retos abertos agora mesmo, e quen moito abarca pouco apreta”. En cualquera caso, recoñece, “o traballo que se está realizando é enorme.” Entre os proxectos estrela do Hacktivismo destacan a plataforma Oiga.me, unha ferramenta de participación cidadá que se presentará en breve; Guifi.net, que desprega redes comunitarias para conectarse libremente; e Lorea, xermolo de redes sociais autoxestionadas coma N-1 ou a que utiliza Democracia Real Xa para a súa coordinación interna.Nesta liña, o movemento 15M semella ter polo software libre e o grupo 15hack está coordinando o desenvolvemento e mantemento de ferramentas a nivel estatal.

Voltando ao evento, as participantes ultiman os preparativos nunha wiki aloxada en sindominio.net/hackmeeting. Alí pódense atopar os detalles da programación, propor ou desexar nodos e averiguar que falta por facer. A entrada é aberta e ofrécese comida e aloxamento, pero suxírese inscripción previa para prever as necesidades. Este ano faise especial chamamento á asistencia de medios libres ou de contrainformación co obxectivo de tecer lazos. Non faltará tempo para as accións imprevistas que rodean estes encontros, dende manifestacións con consignas a favor das descargas P2P até cerimonias de culto a root (nome do directorio nai do sistema GNU/Linux), pasando por que os caixeiros automáticos próximos mostren unha mensaxe de “System error”. Cachos de código e rituais dunha comunidade mutante que, conclúe o participante anónimo, “é diversa, hai distanciados, próximos, mestizos... pero somos a mesma familia”.